Pour vous chauffer

Een collectie elektrische kachels


Om u te warmen! Een collectie elektrische kachels

De gehele collectie is te zien onder 'de collectie in beeld'. Klik op de foto's om meer/grotere foto's en een beschrijving te zien.

Het zou onzin zijn te beweren dat elektrische kachels een geheel eigen, superieur terrein van industriële vormgeving vormen en daarmee op zichzelf het verzamelen waard zijn. Het is wel zo dat bij deze kachels, net als bijvoorbeeld bij auto’s, veel interessante kwaliteiten samenkomen: ze zijn als interieurobject uiterst gevoelig voor designmodes; er zitten aantrekkelijke grote knoppen op; je kan ze aanzetten en dan doen ze iets (blazen, gloeien, brommen, licht geven); ze hebben een uiterst praktische, soms zelfs onontbeerlijke toepassing, waardoor je ze gaat koesteren als een trouwe vriend; ze zijn makkelijk verplaatsbaar en dus mee te nemen. Daarnaast waren ze geruime tijd ook nog eens erg goedkoop te krijgen op rommelmarkten en braderieën, en daarbij ging het niet alleen om de kneusjes.

Toegegeven, er zijn meer objecten waar deze kwaliteiten voor gelden. Maar waar ik geleidelijk de strijkijzers, fototoestellen en andere apparaten weer heb verkocht, zijn de kachels altijd gebleven, en kwam er zelfs af en toe weer eentje bij. De prijzen lopen inmiddels gigantisch uiteen, afhankelijk van de context waarin een kachel wordt aangeboden. Hoewel van een eigen ‘markt’ nauwelijks sprake is, zijn verschillende kachels als designobject veel waard geworden. Op rommelmarkten duiken nu hooguit nog de minder interessante oude, of de wat bloedeloze moderne exemplaren op. 

Door de jaren heen heb ik gekocht wat ik leuk vond. Wat me nu, het geheel overziend, misschien nog het meest fascineert is de ongelofelijke diversiteit aan vormen en technieken waar ontwerpers en fabrikanten in een relatief korte tijd (pakweg 1920-1970) mee hebben geëxperimenteerd. Het lijkt wel of met elk kachelontwerp weer een poging werd gedaan het idee van elektrische verwarming geheel opnieuw uit te vinden. Daarin zijn elektrische kachels volgens mij wel redelijk uniek. Ik hoop met het samenbrengen van deze collectie en het presenteren ervan op deze website, die bijzondere verscheidenheid zichtbaar te maken.

Marc Seij

Een stukje techniekgeschiedenis, van de website van de rijksdienst voor cultureel erfgoed:

Rond 1890 zijn de eerste elektrische kachels ontwikkeld. Deze waren voorzien van warmte-afgevende, geëmailleerde platen. Dit gebeurde door middel van gloeidraden die in het emaille verzonken waren. In 1896 werden er modellen ontwikkeld die voorzien waren van grote lampen van elk circa 250 watt. Deze lampenkachels gaven zowel licht als warmte. Rond 1910 bracht de Duitse firma AEG deze lampenkachels op de Europese markt. Philips volgde in Nederland in 1917.

In 1906 zag L. Marsh uit Illinois in de Verenigde Staten kans om de gloeidraden, die eerder beschermd moesten worden tegen het roesten, sterk te verbeteren door nikkel en chroom toe te passen. Dit metaal was ook bestand tegen het veelvuldig gloeiend heet worden en afkoelen. In 1912 paste men voor het eerst elementen van vuurvaste klei toe. Hieromheen werden de gloeidraden gewonden. Dit principe werd uitgevonden door de Engelsman C.R. Belling. In 1913 bracht hij zijn straalkachel in Londen op de markt. De in 1908 opgerichte firma Inventa in De Bilt, vanaf 1915 Inventum genaamd, bracht vanaf dat jaar elektrische kachels op de markt.